Η Βουλή ενέκρινε τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης με τις ψήφους της Νέας Δημοκρατίας, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές στον τρόπο εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών. Η σημαντικότερη μεταρρύθμιση αφορά την κατάργηση του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών και την καθιέρωση της «συμπληρωματικής ψήφου».
Ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, υποστήριξε ότι η αλλαγή αυτή κρίθηκε αναγκαία, καθώς η συμμετοχή των πολιτών στον δεύτερο γύρο είχε υποχωρήσει αισθητά, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και στο 15%. Παράλληλα, επισήμανε ότι ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει και εκσυγχρονίζει περισσότερες από 2.000 διάσπαρτες νομοθετικές διατάξεις, ορισμένες από τις οποίες ίσχυαν ήδη από το 1958, δημιουργώντας ένα πιο ενιαίο και λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο.
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης ασκήθηκε έντονη κριτική στο νέο εκλογικό σύστημα, το οποίο χαρακτηρίστηκε «αντιδημοκρατικό» και «καλπονοθευτικό», με όλα τα κόμματα να καταψηφίζουν το νομοσχέδιο επί της αρχής.
Ο υπουργός απέρριψε ακόμη την πρόταση του ΠΑΣΟΚ για πιλοτική μεταφορά των εσόδων από τον ΕΝΦΙΑ στους δήμους. Όπως εξήγησε, μια τέτοια επιλογή θα δημιουργούσε σημαντικές οικονομικές ανισότητες ανάμεσα στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αφού δήμοι με υψηλές αντικειμενικές αξίες, όπως η Γλυφάδα, θα ενίσχυαν σημαντικά τα έσοδά τους, ενώ πολλοί περιφερειακοί δήμοι θα έχαναν κρίσιμους πόρους. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό θα οδηγούσε αναπόφευκτα στην ανάγκη ενός μηχανισμού αναδιανομής αντίστοιχου με τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους.
Ο κ. Λιβάνιος παραδέχθηκε επίσης ότι το σημερινό σύστημα εξακολουθεί να είναι προσανατολισμένο κυρίως στον ρόλο του δημάρχου, επισημαίνοντας ότι οι πολίτες αναγνωρίζουν περισσότερο τους δημάρχους και τους περιφερειάρχες παρά τα μέλη των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων.
Παράλληλα, έκανε αναφορά στην ενίσχυση της κρατικής χρηματοδότησης προς τους δήμους μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, καθώς και στις περισσότερες από 9.000 μόνιμες προσλήψεις προσωπικού σε παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς, οι οποίες αναμένεται να ολοκληρωθούν το επόμενο διάστημα.
Αλλαγές προβλέπονται και στον τρόπο καταβολής των δημοτικών τελών. Με νομοτεχνική παρέμβαση του υπουργείου δημιουργείται η δυνατότητα τα τέλη να εισπράττονται απευθείας από τους δήμους και όχι μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας. Το νέο σύστημα θα εφαρμοστεί με Προεδρικό Διάταγμα, ύστερα από τη σύμφωνη γνώμη της ΚΕΔΕ και των αρμόδιων υπουργείων, ενώ στόχος είναι να τεθεί σε ισχύ από τις αρχές του 2028.
Ο νέος Κώδικας προβλέπει επίσης αλλαγές στη σύνθεση των δημοτικών συμβουλίων. Εάν ο συνδυασμός που θα επικρατήσει στις εκλογές, μαζί με τις συμπληρωματικές ψήφους, συγκεντρώσει ποσοστό μικρότερο του 42%, τότε η πλειοψηφία που θα κατέχει στο δημοτικό συμβούλιο θα είναι περιορισμένη, ενισχύοντας την αναλογικότητα στην εκπροσώπηση των παρατάξεων.
