Στη Βουλή κατατέθηκε ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα εκτεταμένο νομοθέτημα που επιχειρεί να συγκεντρώσει και να εκσυγχρονίσει το σύνολο του θεσμικού πλαισίου για Δήμους και Περιφέρειες.
Το σχέδιο νόμου αποτελείται από 774 άρθρα και έρχεται να τροποποιήσει περίπου 2.000 διάσπαρτες διατάξεις, φέρνοντας αλλαγές στην εκλογική διαδικασία, στη λειτουργία των αιρετών οργάνων, στα οικονομικά των ΟΤΑ, στην εποπτεία αλλά και στην ψηφιακή λειτουργία της Αυτοδιοίκησης.
Οι βασικές παρεμβάσεις διαμορφώνουν ένα νέο μοντέλο λειτουργίας για τους Δήμους, με περισσότερη ψηφιοποίηση, αλλαγές στα δημοτικά έσοδα και νέους κανόνες στη σχέση πολιτών και τοπικών αρχών.
1. Ηλεκτρονική ψήφος στις αυτοδιοικητικές εκλογές
Για πρώτη φορά προβλέπεται η δυνατότητα εξ αποστάσεως ηλεκτρονικής ψήφου στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Δημιουργούνται ειδικοί κατάλογοι για όσους επιλέξουν τη διαδικασία αυτή, ενώ προβλέπονται κυρώσεις για απόπειρες διπλής ψήφου ή παράνομης πρόσβασης στο σύστημα.
2. Νέο εκλογικό σύστημα στους Δήμους
Οι αυτοδιοικητικές εκλογές μεταφέρονται χρονικά από τον Οκτώβριο στην τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.
Παράλληλα, αλλάζει το όριο εκλογής από τον πρώτο γύρο, καθώς μειώνεται από το 43% συν μία ψήφο στο 42% συν μία ψήφο.
Παράλληλα εισάγεται η δυνατότητα «εναλλακτικής ψήφου» στα ψηφοδέλτια.
3. Ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης
Επεκτείνεται η χρήση ηλεκτρονικών εγγράφων, ψηφιακών κοινοποιήσεων και ηλεκτρονικών υπηρεσιών.
Πολλές διαδικασίες θα πραγματοποιούνται μέσω κρατικών ψηφιακών συστημάτων, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας.
4. Νέο σύστημα δημοτικών εσόδων
Καταργούνται το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας και ο Φόρος Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων.
Στη θέση τους δημιουργείται το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, ενώ αλλάζουν οι κανόνες υπολογισμού, οι υπόχρεοι και οι διαδικασίες είσπραξης.
Παράλληλα αναμορφώνονται δημοτικά τέλη, πρόστιμα και επιμέρους χρεώσεις.
5. Στήριξη μικρών ορεινών και νησιωτικών Δήμων
Προβλέπονται ειδικοί μηχανισμοί ενίσχυσης μέσω της ΕΕΤΑΑ, νέες δομές υποστήριξης και χρηματοδοτικά εργαλεία.
Σε ορισμένες νησιωτικές περιοχές, η αρμοδιότητα μεταφοράς μαθητών περνά στους ίδιους τους Δήμους.
6. Νέο πλαίσιο για δημοψηφίσματα
Ενισχύεται η διαδικασία των τοπικών δημοψηφισμάτων συμβουλευτικού χαρακτήρα.
Παράλληλα δίνεται δυνατότητα ηλεκτρονικής συμμετοχής των πολιτών.
7. Νέο σύστημα ελέγχου νομιμότητας
Δημιουργείται νέα Υπηρεσία Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας των ΟΤΑ.
Ο έλεγχος των αποφάσεων Δήμων και Περιφερειών περνά σε πιο οργανωμένο ψηφιακό πλαίσιο, με ηλεκτρονική παρακολούθηση των πράξεων.
8. Αλλαγές στις ΔΕΥΑ
Το πλαίσιο λειτουργίας των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης αλλάζει σημαντικά.
Προβλέπονται συγχωνεύσεις, διεύρυνση περιοχών ευθύνης, νέοι κανόνες χρηματοδότησης και δυνατότητες δανεισμού.
9. Νέες κοινωνικές παροχές από τους Δήμους
Δίνεται η δυνατότητα στους Δήμους να χορηγούν εφάπαξ βοήθημα γέννησης έως 3.000 ευρώ ανά παιδί.
Παράλληλα διευρύνονται οι δυνατότητες κοινωνικής στήριξης κατοίκων, ειδικά σε απομακρυσμένες περιοχές.
10. Προσλήψεις και παιδικοί σταθμοί
Θεσπίζεται ειδικό πλαίσιο στελέχωσης δημοτικών παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών.
Προβλέπονται νέες προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ και δυνατότητα παράτασης συμβάσεων μέχρι το σχολικό έτος 2028 2029.
Νέα δεδομένα στα δημοτικά τέλη
Για το τέλος καθαριότητας και φωτισμού αλλάζει η δομή των συντελεστών, ενώ προβλέπονται ανώτατα όρια σε ορισμένες περιπτώσεις.
Εξετάζεται ακόμη η σύνδεση του υπολογισμού με την ποσότητα αποβλήτων, ενώ αυστηροποιούνται τα πρόστιμα για ανακριβείς δηλώσεις επιφανειών.
Παράλληλα αλλάζουν ρυθμίσεις για:
το τέλος διαμονής παρεπιδημούντων
το τέλος ακαθαρίστων εσόδων
το τέλος διαφήμισης
το τέλος ύδατος
το τέλος οικοδομικών εργασιών
το τέλος εμπορίας πόσιμων υδάτων
Ρυθμίσεις για χρέη προς Δήμους
Ο νέος Κώδικας φέρνει αλλαγές στις οφειλές προς ΟΤΑ, με περισσότερες δόσεις και ευνοϊκότερους όρους.
Προβλέπεται δυνατότητα μείωσης προσαυξήσεων και τόκων, ενώ για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες εξετάζεται ακόμη και διαγραφή μέρους της βασικής οφειλής.
Παράλληλα επεκτείνεται ο εξωδικαστικός μηχανισμός και για χρέη προς Δήμους και Περιφέρειες.
Διαφάνεια στα οικονομικά των συνδυασμών
Οι υποψήφιοι και οι δημοτικοί συνδυασμοί θα πρέπει να δηλώνουν ηλεκτρονικά όλα τα έσοδα και τα έξοδά τους.
Οι έλεγχοι θα γίνονται ψηφιακά μέσω διασύνδεσης με κρατικά συστήματα, ενώ προβλέπονται νέα διοικητικά πρόστιμα.
Το νέο μοντέλο Αυτοδιοίκησης
Ο νέος Κώδικας επιχειρεί να μεταφέρει την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε ένα πιο ψηφιακό, ελεγχόμενο και οργανωμένο μοντέλο.
Οι αλλαγές επηρεάζουν άμεσα Δήμους, εργαζομένους, αιρετούς αλλά και πολίτες, καθώς αγγίζουν από τον τρόπο εκλογής των δημοτικών αρχών μέχρι τα τέλη, τις υπηρεσίες και τις καθημερινές συναλλαγές με τους ΟΤΑ.
